Qaraçay-Malqar adetle

1.Tamada kirse ne eterge kerekdi? 
Örge turub qımsız, salam beririn saqlaysa...
2.Tişirıwnu körseñ ne eterge kerekdi? 
Örge turub, aşhılıq berese...

3.Caworun, başcartı kimge salınadı?
Tamadağa...

4.Törde kim olturadı?
Tamada...

5.Aşarğa oltursañ qalay aşarğa kerekdi?
Tamada başlağandan sora... sabır bla...şhuwurğa mıllıq atmay...

6.Aşab boşasañ kesiñ turub keterge bolamıdı?
Tamada tepsiden turmay turuğa bolmaydı...ne da...erkinlik alırğa kerekdi...

7.Qonaqda keç qalırğa caraymıdı?
Qonaqğa barğan eseñ... sıyıñ bla keterge kerekse...mardasın qaçırmay...

8.Stolnu ortasında tabaqdan qalay aşaydıla?
Tamada ülüş beredi...

9.Qoydan nença ülüş çığadı?
24

10.Tişirıwğa qaysı süek salınadı?
Noğana bla aşıq ilik...

11.Qaysı süekni ülüşge salmaydıla?
Boyun omuraw...

12.Adamğa suwsab berseñ ne etese?
İçib boşarın saqlab...ayaqnı qolundan alasa...

13.Tamadalanı uşaqlarına çaqırılmay qoşulurğa caraymıdı?
Caramaydı... tamada sez bermegenley... soruw sormağanlay... uşaqlarına qatışhan... işlenmegen adam bolğanıñı belgili etedi...
p.s. gitçeleni ullulanı uşaqlarına tıñılarğa...erkinlikleri coq edi...

14.Stolğa aşarğa oltursañ qollarıñı qalay salırğa kerekdi?
Qaraçayda... stol deb stol bolmağandı...tepsile bolğandıla... qollarıñ tepsige tiymey edi...men bilib...

15.Süyümçü aythanña ne etedile?
Sawğa berilirge kerekdi...

16.Abdez alğanña suw quyulamıdı?
Quyulmaydı...

17.Abdez suwnu qayrı tögedile?
Men bilib...adam ayaq basmaz cerge tegedile...

18.Caw cib qaçan tağıladı?
Stım toy...saban toy... emda anı kibik quwançlada...

19.İtlik çaç,itlik keleek deb nege aytadıla?
Sabiyni tuwğanından sora... cülüññen birinçi çaçına aytıla bolurmu...

20.Tiş cırna qaçan etiledi?
Sabiyni birinçi tişi kerünse...

21.Qonaqğa qalay qaraydıla?
Terge alıb.. sıylağan etedile(v samom şirokom smısle etogo slova)...
alay a... soruwnu tolusu bla añılamağama...

22.Kelinni aw cawluğun,qol cawluqların kim aladı?
caşnı canından...tamada tişirıwlanı biri... aw aladı... anı da endi üylenirik caşnı boynuna atadı...)))alay deb eşitgenme...alay a...büğün künde... qıznı tegeregine tepseb... caşnı qarnaşları emda negerleri...aw alğannı da kergenme...

23.Til tuthan,awuz açdırğan ne zat adeledile?
Cañı kelin caşnı üyüne kirgenden sora... qayınları bla seleşmeydi...aña "til tuthan" deydile... seleşib başlar üçün mal kesib, kelinñe sawğa etiledi...aña da "awuz açhan" deydile...

24.Kelin qayın atası bla qayın anasını atların aytamıdı?
Qayın atası, anası, qalğan qayınları emda erini atı caşırılğan etedi...dağıda... qayınlarım...qayınım deb seleşgen ayıbha sanalğandı...

25.Colda tişirıw qaysı canında baradı?
Anañ bla egeçiñ... oñ canında... üy biyçeñ sol canından... kündüzğü kün bir atlam artha qalıb... keçegi de... bir-eki atlam allıñda...

26.Qartlanı alları bla öterge caraymıdı?
Qartlanı alları bla öterge caramaydı... alağa sıy berib tohtab, qartla ötgenden sora...coluña alay barırğa kerekdi...
dağıda.. tişirıwla erkişini allı bla ötmeydile...

27.Kim alğa salamlaşadı?
Tamada... erkişile bolsala...
Erkişi bla tişirıw bolğan sağatda... erkişi birinçi aşhılıq beredi...tişirıw aşhılıqnı alğan etedi... çabıb barıb...erkişi bla salamlaşhan adet coqdu...

28.Erkişi mıyıq qaçan qoyadı?
Çam bolur deb tura edim...ansı men eştgenñe kere...)))üydegilenirge izlegenin bildiredi...caş alay bla...))))
mojet poqazatel soverşennoletiya...

29.Adamnı zatın qaytarsañ ne aytasa?
Saw bol...quwançda hayırlan...

30.Toyğa qızla-caşla qalay cürügendile?
Toyğa qızla kesleri barmağandıla, alanı çaqırğan üyden qızla bla caşla barıb alğandıla...alay a, qarnaş bla kelse kesi da kele boluredi...

31.Buzowçu deb kimge aythandıla?
sabiy bolur...bir 10-12 cılıdan gitçe...buzow küterge qarıwu cetgen...))

32.Carım çalqıçı deb wa?
15 cılından gitçe...alay a... çalqını tutalğan...ol amerikanetsle tineycer degenleden...))"çalqını beline cetgen" mağanada bolurğa bolur...

33.Tolu çalqıçı caş qaçan bolğandı?
15-16 cıldan tamada caş.